جغرافياى حافظ ابرو يكى از كتب مهم حافظ ابرو كتاب جغرافياى اوست كه در نسخه‌هاى خطى موجود تحت عنوان تاريخ حافظ ابرو ياد شده است « 1 » و حاوى موضوعات جغرافيايى ذيقيمتى است . بخش قليلى از اين كتاب عظيم تحت عنوان جغرافياى تاريخى خراسان به چاپ رسيده است « 2 » و قبلا نيز ربع هرات از جغرافياى خراسان حافظ ابرو طبع شده بود . « 3 » از جغرافياى حافظ ابرو نسخه‌هاى خطى متعددى وجود دارد : از جمله : نسخهء خطى بريتيش ميوزيم به شمارهء 9316 . آر . او ؛ نسخهء بادليان آكسفورد به شمارهء 357 ؛ نسخهء كتابخانهء ملك به شمارهء 4143 ؛ نسخهء كتابخانهء كاخ گلستان به شمارهء 1151 . مجمع التواريخ سلطانيه حافظ ابرو مجموعهء همهء آثار تاريخى خود را در كتاب مجمع التواريخ سلطانيه « 4 » مجددا گردآورده است . « 5 » تأليف اين كتاب در سال 826 هجرى « 6 » به امر بايسنغر ميرزا شروع مىشود و دو سال طول مىكشد . اين كتاب كه در چهار جلد يا چهار ربع

--> ( 1 ) . در دو نسخهء عكسى كه در اختيار نگارنده است ، نسخهء ملك و نسخهء كتابخانهء كاخ گلستان ، به نام تاريخ حافظ ابرو ذكر شده است . ( 2 ) . به تصحيح و مقدمهء خانم دورويتا كرافولسكى در ويسبادن به سال 1982 منتشر شده است . ( 3 ) . به كوشش مايل هروى در سال 1349 در تهران چاپ شده است . ( 4 ) . فصيحى خوافى آن را مجمع التواريخ سلطانى مىخواند ( مجمل ، ج 3 ، ص 267 ) و نيز ادوارد براون ، از سعدى تا جامى ، ترجمه و حواشى از على اصغر حكمت ، ص 60 . ( 5 ) . در چندين موضع سال 826 مستقيم و غيرمستقيم ذكر شده است مانند « درين وقت و زمان كه تاريخ هجرى به هشت صد و بيست و شش رسيده است وجود همايون سلطان السلاطين . . . » ( نسخهء كتابخانهء مركزى دانشگاه و كتابخانهء ملك ، برگ 2 ) . ( 6 ) . با بررسى اجمالى در مجمع التواريخ و زبدة التواريخ معلوم مىشود كه حافظ ابرو آثار قبلى خويش را با نظر مجدد و تغييرات بسيار مختصر عينا با همان عبارات و انشاء در مجمع التواريخ و زبدة التواريخ آورده است ، به طورى كه مثلا ذيل جامع التواريخ رشيدى كه وقايع سال 703 تا 781 را شامل مىشود خود كتاب مستقلى است كه با تفصيلات بيشتر ، ولى غالبا با همان عبارات ، در ربع سوم و در بخش اوّل زبدة التواريخ آمده است . كافى است فقط وقايع سال 740 ذيل جامع التواريخ ص 208 و ورق 65 زبدة التواريخ نسخهء فاتح ملاحظه شود ، و همين‌طور است مطالب بخش‌هاى تاريخى و جغرافياى او كه عينا با تغييرات بسيار مختصر در زبدة التواريخ آمده است .